woonplannen-kinderen-financieel-ondersteunen.jpg

mei 2021

Uw kind koopt een huis. Lenen of schenken: hoe kunt u best als ouder helpen?

Een eigen woning kopen wordt voor steeds meer twintigers en dertigers onbetaalbaar. Volgens de jongste notarisbarometer stegen de prijzen van huizen in 2020 nog gemiddeld met 5,7%, appartementen met 6,8%. Om de woonplannen van uw kinderen mee te helpen realiseren, kunt u als ouder op verschillende manieren helpen. Een overzicht.

Twintigers en dertigers lijken vaker te wachten met de aankoop van een woonst. Volgens Fednot, de Federatie van het Belgisch Notariaat, was 1 op 4 kopers van vastgoed in 2020 jonger dan 30 jaar. Een gevolg van onder meer de stijgende vastgoedprijzen. De laatste vijf jaar steeg de gemiddelde prijs van een woonhuis met 18%, dat van een appartement met 10%. Het gemiddelde prijskaartje van een huis lag vorig jaar 15.000 euro hoger dan in 2019, voor een appartement betaalde je 16.000 euro meer dan het jaar ervoor.

Jonge kopers hebben bovendien nog niet veel eigen middelen kunnen opbouwen in vergelijking met de wat oudere kopers. Nochtans een belangrijke voorwaarde om een eigen woning te kunnen kopen. Banken zijn niet altijd bereid om de volledige aankoopprijs van een woonst te financieren. En dan zijn er nog de aankoopkosten (zoals registratierechten, het ereloon van een notaris, administratieve kosten, …) die kunnen schommelen tussen 10% en 20% van de aankoopprijs.

Uit cijfers van kredietadviesbureau Immotheker blijkt dat de gemiddelde eigen inbreng 113.827 euro was in 2020. 40-plussers leggen maar liefst 155.949 euro op tafel.

Steun van bijvoorbeeld ouders kan daarom voor een jonge koper een verschil maken. Volgens onderzoek van Immotheker krijgt ongeveer 20% van de koppels en 15% van de singles een som van de ouders krijgt voor de aankoop van een woning. Die extra centen komen niet alleen van pas voor de eigenlijke aankoop. Ze zijn ook interessant tijdens de onderhandelingen over een hypothecair krediet bij de bank. Want hoe hoger de eigen inbreng, hoe beter de tarieven die u kan onderhandelen.

In 2019 deed vastgoedexpert Hillewaere onderzoek bij 1.000 Vlamingen tussen 25 en 40 jaar oud. Daaruit bleek dat de helft van de Vlamingen mag rekenen op een financieel duwtje in de rug van familie bij de aankoop van een eerste woning. Gemiddeld krijgen ze 37.000 euro cadeau van hun ouders. Eén op de vijf Vlamingen leent daarnaast ook goedkoop geld van familie, gemiddeld 28.000 euro.

Uw kinderen financieel steunen bij de aankoop van een woning

Uw kind(eren) ondersteunen bij hun woonplannen kan op verschillende manieren. De meest voorkomende manier is met een schenking of een lening.

1. Schenking

Wanneer u overlijdt, betalen uw kinderen erfbelasting op het geld dat ze erven. Die tarieven kunnen oplopen tot 27% (tot 30% in Wallonië en Brussel). Het kan daarom fiscaal nuttig zijn om tijdens uw leven al een schenking te doen, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning. Let wel: een schenking is definitief. Gegeven is dus gegeven.

Een schenking gebeurt meestal op deze 2 manieren: via een bankgift of met een akte bij de notaris.

Bankgift

Bij een bankgift schrijft u het geld over naar de rekening van uw kind. Bij de overschrijving vermeldt u in de mededeling best niet dat het om een ‘schenking’ gaat. U dient nadien een begeleidend document op te maken, ook wel pacte adjoint genoemd. Dit document bevestigt dat u met de overschrijving een gift heeft gedaan. De pacte adjoint dient u aangetekend te versturen.

Een bankgift hoeft u niet te registreren. U dient ook geen schenkbelasting te betalen. Als u 3 jaar na de bankgift nog leeft (wellicht 4 jaar vanaf 1 juli 2021), dan betaalt uw kind geen erfbelasting. Overlijdt u wél binnen deze vooropgestelde periode, dan betaalt uw kind erfbelasting. Hoeveel die erfbelasting bedraagt, is afhankelijk van waar de erflater in de laatste vijf jaar zijn woonplaats had. In Vlaanderen kan dit oplopen tot 27%, in Brussel en Wallonië tot 30%. Voor meer informatie over de exacte schijven en tarieven kan u terecht op de website notaris.be.

Met een akte bij de notaris

Als u geld schenkt aan uw kind via een notaris, dan betaalt u in het Vlaamse Gewest en Brussels Gewest 3% schenkbelasting op het bedrag (3,3% in het Waalse Gewest), plus de notariskosten. Uw kind hoeft geen erfbelasting te betalen, ook niet als u binnen de 3 jaar overlijdt.

Een extra voordeel: met een akte bij de notaris kan u ook bepaalde voorwaarden aan de schenking koppelen. Zo kan u expliciet te kennen geven dat het bedrag enkel mag gebruikt worden voor de aankoop van een woning. Op die manier voorkomt u dat het geld bijvoorbeeld naar een camper, sportwagen of een wereldreis gaat.

Is uw kind gehuwd? Dan kan u in de akte eventueel vastleggen dat de schenking een eigen goed blijft van uw kind en niet in de zogenaamde huwgemeenschap mag worden opgenomen. Dit hangt wel af van het stelsel waarin uw kind gehuwd is. Een notaris kan u meer toelichting geven over de uitsluitingsclausules.

Wat bij nieuw samengestelde gezinnen?

Geld schenken aan de kinderen van uw eventuele nieuwe partner: dat kan ook via een bankgift of notariële akte. Maar: plus-kinderen worden fiscaal gezien als ‘vreemden’ beschouwd en ze genieten niet altijd van dezelfde erf- en schenkingstarieven. Onder bepaalde voorwaarden kunnen pluskinderen wel genieten van de tarieven rechte lijn. Een bezoek bij de notaris is daarom aangeraden als u hen iets wil schenken of nalaten.

2. Lening

U kan er ook voor kiezen om uw kind geld te lenen. In principe dient uw kind dit bedrag volledig terug te betalen. Via een lening kan u op die manier aan één kind meer lenen dan aan een ander, zonder hun gelijkheid in het gedrang te brengen.

Met een lening kan u later ook beslissen om de schulden kwijt te schelden en de lening tot een schenking om te vormen. In dit geval dient u opnieuw rekening te houden met de reserve: uw kinderen hebben elk recht op een gelijk deel van de helft van uw erfenis. Overlijdt u voor de lening is afgelost dan zal het openstaande saldo verrekend worden met het erfdeel waarop dat kind recht heeft. Overlijdt u binnen de 3 jaar (of binnenkort 4), dan is uw kind erfbelasting verschuldigd op het openstaande bedrag.

Overweegt u een lening te geven? Een aantal tips

  • Tijdens uw ‘oude dag’ kan u misschien nog geconfronteerd worden met onverwachte kosten. Wees daarom realistisch en hou ook zelf voldoende spaargeld achter de hand.
  • U bent nooit verplicht om rente aan te rekenen. Als u rente aanrekent, dan bent u 30% roerende voorheffing verschuldigd op de rente die u ontvangt, omdat de fiscus dit als roerend inkomen beschouwt.
  • Probeer de terugbetalingscapaciteit van uw kinderen realistisch in te schatten. Hoe groter de lening, hoe steviger de aflossing. Maak concrete afspraken over de geleende som, de eventuele afbetalingsvoorwaarden en waarborgen.
  • Is uw kind getrouwd, dan is het verstandig om beide namen in de leenovereenkomst op te nemen. Loopt het huwelijk spaak, dan behoudt u het recht om van allebei de helft terug te eisen.
  • Vergeet ook niet met eventuele andere kinderen over de situatie te praten, zeker bij renteloze leningen of schenkingen. Dat kan later wrevel voorkomen.

Nu al sparen om uw kinderen later een duwtje te kunnen geven? Ontdek uw mogelijkheden

Disclaimer
Dit artikel vormt geen juridisch advies en mag niet worden ingeroepen als zodanig. Het is raadzaam om u voldoende te informeren, gepaste diensten of experts terzake te raadplegen.